Online Astanga Hrydayam
| १. सूत्रस्थानम् - 1. sútrasthánam,-६अन्नस्वरूपविज्ञानीय:-06anna-svarūpa-vijñānīya:, (S.-1, Ch.-6, V.-143-149) |
विष्यन्दि लवणं सर्वं सूक्ष्मं सृष्ट-मलं विदुः ॥ १४३ ॥ वात-घ्नं पाकि तीक्ष्णोष्णं रोचनं कफ-पित्त-कृत् । सैन्धवं तत्र स-स्वादु वृष्यं हृद्यं त्रि-दोष-नुत् ॥ १४४ ॥ लघ्व् अन्-उष्णं दृशः पथ्यम् अ-विदाह्य् अग्नि-दीपनम् । लघु सौवर्चलं हृद्यं सु-गन्ध्य् उद्गार-शोधनम् ॥ १४५ ॥ कटु-पाकं विबन्ध-घ्नं दीपनीयं रुचि-प्रदम् । ऊर्ध्वाधः-कफ-वातानुलोमनं दीपनं विडम् ॥ १४६ ॥ विबन्धानाह-विष्टम्भ-शूल-गौरव-नाशनम् । विपाके स्वादु सामुद्रं गुरु श्लेष्म-विवर्धनम् ॥ १४७ ॥ स-तिक्त-कटुक-क्षारं तीक्ष्णम् उत्क्लेदि चौद्भिदम् । कृष्णे सौवर्चल-गुणा लवणे गन्ध-वर्जिताः ॥ १४८ ॥ रोमकं लघु पांसूत्थं स-क्षारं श्लेष्मलं गुरु । लवणानां प्रयोगे तु सैन्धवादि प्रयोजयेत् ॥ १४९ ॥ |
viṣyandi lavaṇaṃ sarvaṃ sūkṣmaṃ sṛṣṭa-malaṃ viduḥ ॥ 143 ॥vāta-ghnaṃ pāki tīkṣṇoṣṇaṃ rocanaṃ kapha-pitta-kṛt ।saindhavaṃ tatra sa-svādu vṛṣyaṃ hṛdyaṃ tri-doṣa-nut ॥ 144 ॥laghv an-uṣṇaṃ dṛśaḥ pathyam a-vidāhy agni-dīpanam ।laghu sauvarcalaṃ hṛdyaṃ su-gandhy udgāra-śodhanam ॥ 145 ॥kaṭu-pākaṃ vibandha-ghnaṃ dīpanīyaṃ ruci-pradam ।ūrdhvādhaḥ-kapha-vātānulomanaṃ dīpanaṃ viḍam ॥ 146 ॥vibandhānāha-viṣṭambha-śūla-gaurava-nāśanam ।vipāke svādu sāmudraṃ guru śleṣma-vivardhanam ॥ 147 ॥sa-tikta-kaṭuka-kṣāraṃ tīkṣṇam utkledi caudbhidam ।kṛṣṇe sauvarcala-guṇā lavaṇe gandha-varjitāḥ ॥ 148 ॥romakaṃ laghu pāṃsūtthaṃ sa-kṣāraṃ śleṣmalaṃ guru ।lavaṇānāṃ prayoge tu saindhavādi prayojayet ॥ 149 ॥ |
| - |
| Kommentar ... |